5. വീണുപോയ മനസ്സ്

5. വീണുപോയ മനസ് 

 എഫെസ്യർ 4:17–18

വീഴ്ച എത്രമാത്രം അപകടകരമാണെന്നു നാം ഈ അദ്ധ്യായത്തിൽ പരിശോധിക്കുന്നു. ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ വീഴ്ചകൾ നമ്മെ കൂടുതൽ അവബോധവും ശ്രദ്ധാലുക്കളുമായിരിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതാണ്. അപ്പോസ്തലനായ പൌലോസ്,  ക്രിസ്തുവില്ലാത്ത മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ നിരർത്ഥകതയും പരിതാപകരമായ ആത്മീയ അവസ്ഥയും ഗൗരവത്തോടെ വിവരിക്കുന്നു. ദൈവത്തെ അറിയാത്ത ജാതികളുടെ ജീവിതരീതി പിന്തുടരരുതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വാസികൾക്കു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്. അവരുടെ പ്രശ്നത്തിന്റെ മൂലകാരണം പുറമേയുള്ള പാപപ്രവൃത്തികൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഇരുണ്ടതും വ്യർത്ഥവുമായ ചിന്താഗതിയാണ് എന്നു അദ്ദേഹം ഊന്നിപറയുന്നു. “അന്തർഭാഗത്തിലെ സത്യമല്ലോ നീ ഇച്ഛിക്കുന്നതു” എന്നാണ് സങ്കീർത്തനം 51:6ൽ വായിക്കുന്നത്. എന്നാൽ പാപം ആദ്യം മനസ്സിൽ ആരംഭിച്ച് പിന്നീട് പ്രവൃത്തികളിൽ പ്രകടമാകുന്നു.

ദൈവീകജീവനിൽ നിന്ന് അവർ അകലുന്നത് അജ്ഞതയും ഹൃദയ കാഠിന്യവും നിമിത്തമാണെന്ന് പൗലോസ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആത്മീയ സത്യം നിരസിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് അന്ധമാകുകയും ശരിയായ തിരിച്ചറിവ് നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം വെറും നൈതിക വീഴ്ചയല്ല, ദൈവീകസത്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട മനസ്സാണ്. ക്രിസ്തുവിൽ പുതുക്കപ്പെട്ട മനസ്സ് ലഭിക്കുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ ആത്മീയ പരിവർത്തനം സംഭവിക്കുന്നത്.

1. മനുഷ്യമനസ്സിന്റെ വ്യർത്ഥത - ശൂന്യവും വഴിതെറ്റിയതുമായ ചിന്താഗതി

അവിശ്വാസമുള്ള മനസ്സ് “തങ്ങളുടെ വ്യർത്ഥബുദ്ധി അനുസരിച്ചു” പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നാണ് പൗലോസ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഇതിന് അർത്ഥം അവരുടെ ചിന്തകൾ ശൂന്യമായതും, ലക്ഷ്യമില്ലാത്തതും, നിത്യസത്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടതുമാണ് എന്നാണ്. ബാഹ്യമായി അത്തരക്കാർ ബൌദ്ധികമായി വളർന്നവരോ, വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവരോ, സമൂഹത്തിൽ വിജയിച്ചവരോ ഒക്കെ ആയിരിക്കാം; എന്നാൽ ക്രിസ്തുവിനെ കൂടാതെയുള്ള അവരുടെ ചിന്തകൾ ആത്മീയ ദിശാബോധം ഇല്ലാത്തവയായി മാറുന്നു. ദൈവത്തെ അവഗണിക്കുന്ന അതിബുദ്ധിയുടെ അന്ത്യം സ്വാർത്ഥതയിലേക്കും, അർത്ഥശൂന്യതയിലേക്കും, തെറ്റായ മൂല്യങ്ങളിലേക്കും നയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ക്രിസ്തുവിൽ നിന്നു ആരംഭിക്കണം എന്നു പറയുന്നത്. തിരുവെഴുത്തു പരിശോധിക്കുമ്പോൾ കൊലോസ്യർ 2:3ൽ “അവനിൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും പരിജ്ഞാനത്തിന്റെയും നിക്ഷേപങ്ങൾ ഒക്കെയും ഗുപ്തമായിട്ടു ഇരിക്കുന്നു” എന്നും “ദൈവശക്തിയും ദൈവജ്ഞാനവുമായ ക്രിസ്തുവിനെ തന്നേ” (1 കൊരിന്ത്യർ 12:24) എന്നും വായിക്കുന്നു. ദൈവത്തെകൂടാതെയുള്ള ഉള്ള ജ്ഞാനം പരിമിതവും ആത്മീയമായി ദുർബലവുമാണ്. 

വീണുപോയ മനസ്സ്: വീണുപോയ മനസ്സ് നിത്യസത്യങ്ങളേക്കാൾ താൽക്കാലിക കാര്യങ്ങളിൽ അധികമായി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. അത് ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടത്താൽ അല്ല, സ്വാർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങളാലും മാനുഷികബുദ്ധിയാലും നയിക്കപ്പെടുന്നു. അത്തരമൊരു മനസ്സ് പ്രത്യക്ഷത്തിൽ ശരിയെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും ഒടുവിൽ നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ആശയങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു (സദൃശവാക്യങ്ങൾ 14:12). അതുകൊണ്ടു മനുഷ്യർ സമ്പത്തിലോ, സുഖത്തിലോ, അധികാരത്തിലോ, ബന്ധങ്ങളിലോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം അന്വേഷിച്ചാലും ഉള്ളിലെ ശൂന്യത മാറാതെ തുടരുന്നു എന്നുള്ളതാണ് സത്യം. ലോകം നൽകുന്ന സന്തോഷങ്ങൾ താൽക്കാലികമാണ്; അവയ്ക്കു ആത്മാവിനെ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല. ദൈവത്തെ വിട്ടു ജീവിക്കുന്ന മനസ്സ് യഥാർത്ഥ സമാധാനത്തെയും സത്യത്തെയും കണ്ടെത്താൻ പ്രാപ്തമായതല്ല. ക്രിസ്തുവിലൂടെ മാത്രമാണ് മനുഷ്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യവും സ്ഥിരമായ സമാധാനവും കണ്ടെത്തുന്നത്. അവനിലല്ലാത്ത പക്ഷം മനസ്സ് അലഞ്ഞുതിരിയുകയും വ്യർത്ഥതയിൽ കുടുങ്ങുകയും ചെയ്യും.

2. ഇരുണ്ട ധാരണ(അന്ധബുദ്ധി) - സത്യം ഗ്രഹിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലായ്മ

പൗലോസ് മനുഷ്യരുടെ ആത്മീയ അവസ്ഥയെ വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ ധാരണ ഇരുണ്ടുപോയതാണെന്ന് പറയുന്നു. തിരുവെഴുത്തിൽ “അന്ധത” എന്നത് വെളിച്ചത്തിന്റെയും സത്യത്തിന്റെയും ദൈവിക വെളിപ്പെടുത്തലിന്റെയും അഭാവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇരുണ്ട മനസ്സുള്ളവർക്ക് ആത്മീയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇതിനർത്ഥം അവർക്ക് ചിന്തിക്കാനോ ബുദ്ധിപരമായി പ്രവർത്തിക്കാനോ കഴിയില്ല എന്നതല്ല; മറിച്ചു ദൈവത്തിന്റെ സത്യം ശരിയായി ഗ്രഹിക്കാനുള്ള ആത്മീയ വിവേകം അവർക്കില്ല എന്നതാണ് അർത്ഥം. അതിനാൽ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾ അവർക്കു അപ്രസക്തവും ആശയക്കുഴപ്പമുള്ളതും ചിലപ്പോൾ വിഡ്ഢിത്തവുമെന്നു തോന്നിപോകും (1 കൊരിന്ത്യർ 2:14). പാപം മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റുമ്പോൾ, സത്യത്തെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ആത്മീയ കാഴ്ചയ്ക്കു  മങ്ങലേൽക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവിന്റെ വെളിച്ചം ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോഴാണ് മനസ്സ് പ്രകാശിതമാകുകയും ദൈവത്തിന്റെ സത്യം വ്യക്തമായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത്.

ഇരുണ്ട ധാരണയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ:

• സത്യത്തെ തെറ്റായും തെറ്റിനെ സത്യമായും അധമമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു.

• ദൈവീകവഴികളെ കാലഹരണപ്പെട്ടതോ അനാവശ്യമോ ആയി നിരസിക്കുന്നു

• നിത്യമായ അനന്തരഫലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധമില്ലായ്മയിൽ ജീവിക്കുന്നു

ശാരീരിക അന്ധത മനുഷ്യന്റെ കാഴ്ചയെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ, ആത്മീയ അന്ധകാരം മനസ്സിന്റെ ഗ്രഹണശേഷിയെയും മങ്ങലേൽപ്പിക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവിനെ കൂടാതെ മനുഷ്യന് ജീവിതത്തെ ദൈവത്തിന്റെ ദൃഷ്ടികോണിൽ നിന്ന് കാണാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ സത്യവും ലക്ഷ്യവും നിത്യതയുടെ പ്രതീക്ഷയും വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാതെ ആത്മീയ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ജീവിക്കേണ്ടി വരുന്നു. 

3. ദൈവീക ജീവനിൽനിന്നുള്ള അകൽച്ച - ദൈവിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള വേർപിരിയൽ

ഈ ആത്മീയാന്ധകാരം മനുഷ്യനെ “ദൈവത്തിന്റെ ജീവനിൽ നിന്നുള്ള അകൽച്ച”യിലേക്ക് നയിക്കുന്നുവെന്ന് പൗലോസ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത് വെറും തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളുടെയോ ധാർമ്മിക പരാജയങ്ങളുടെയോ പ്രശ്നമല്ല; ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്നും സത്യത്തിൽ നിന്നും ആത്മീയജീവിതത്തിൽ നിന്നും വേർപിരിയലാണ്. ദൈവത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ അകലം മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ ആത്മീയശൂന്യതയും അസ്വസ്ഥതയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പാപം മനസ്സിനെ കഠിനമാക്കുകയും ആത്മീയ സത്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ശേഷി നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ പുറമേ ജീവിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിയാലും ഉള്ളിൽ ആത്മീയമായി മരിച്ച അവസ്ഥയിലാണ്. ക്രിസ്തുവിലൂടെയാണ് മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ദൈവീകജീവനോട് ബന്ധപ്പെടുകയും യഥാർത്ഥ ആത്മീയ സമാധാനവും നിറവും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്.

വീണുപോയ മനസ്സ് ദൈവത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അത്തരം മനുഷ്യരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക.

• തീരുമാനങ്ങൾ ദൈവമുഖം അന്വേഷിക്കാതെ സ്വയമായി എടുക്കുന്നു

• മൂല്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുവാൻ ദൈവികസത്യങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നില്ല, മറിച്ചു ലൌകികതയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു.

• ആത്മീയ സംവേദനക്ഷമതയില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു

ഈ അകൽച്ച ഒടുവിൽ ആത്മീയ ശൂന്യതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. പുറത്തുനിന്ന് ജീവിതം വിജയകരവും പൂർണ്ണവുമായി തോന്നിയാലും, ഉള്ളിൽ ഒരു ആഴത്തിലുള്ള ശൂന്യത മനുഷ്യനെ അലട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കും. കാരണം മനസ്സ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടമായ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ലോകത്തിലെ സന്തോഷങ്ങളും നേട്ടങ്ങളും ആ ശൂന്യത പൂർണ്ണമായി നിറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലാണ് മനുഷ്യാത്മാവിന് യഥാർത്ഥ സമാധാനവും തൃപ്തിയും ജീവന്റെ അർത്ഥവും കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നത്.

4. ഉള്ളിലെ അജ്ഞത – വെറും അറിവില്ലായ്മ മാത്രമല്ല, സത്യത്തെ നിരാകരിക്കലാണ്

ഈ അവസ്ഥയെ പൗലോസ് “അവരിലുള്ള അജ്ഞത” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് സാധാരണ അറിവില്ലായ്മയോ നിഷ്കളങ്കമായ അജ്ഞതയോ അല്ല; ദൈവത്തിൽ നിന്നുള്ള വേർപിരിയലിൽ വേരൂന്നിയ ആത്മീയ അന്ധതയാണ്. ദൈവികസത്യത്തെ നിരസിക്കുന്നതിലൂടെ മനസ്സ് ക്രമേണ കഠിനമാകുകയും ആത്മീയ വിവേകം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥവും ദൈവഹിതവും തിരിച്ചറിയാതെ ജീവിക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവിന്റെ വെളിച്ചം മാത്രമാണ് ഈ ആത്മീയ അജ്ഞതയെ മാറ്റി സത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്.

ഉള്ളിലെ അജ്ഞത- 

• ദൈവീകസത്യം അവഗണിക്കുകയോ ചെറുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.

• പാപം നിരന്തരം ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

• ഹൃദയം ബോധ്യങ്ങളോടു ശരിയായി പ്രതികരിക്കുന്നില്ല.

അതിനാൽ കാലക്രമേണ മനസ്സ് ദൈവത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് സ്വയം ചിന്തിക്കാൻ പ്രാപ്തമാകുന്നു. അതിലൂടെ മനുഷ്യൻ സ്വബുദ്ധിയെയും ലൌകികചിന്തകളെയും മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കാൻ ആരംഭിക്കുന്നു. സത്യം അന്വേഷിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം മങ്ങിപ്പോകുകയും ദൈവത്തിന്റെ ശബ്ദം അവഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. സത്യം മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടാലും ഹൃദയത്തിന്റെ കാഠിന്യംനിമിത്തം അത് പലപ്പോഴും നിരസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ആത്മീയ അന്ധത വർധിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ അകന്നു പോകുന്നു.

5. ഹൃദയകാഠിന്യം - ദുഷിച്ച മനസ്സിന്റെ വേര്

വീണുപോയ മനസ്സിന്റെ കാതലായ സ്വഭാവത്തെ പൗലോസ് “അന്ധത” അഥവാ ഹൃദയകാഠിന്യം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. തിരുവെഴുത്തു പ്രകാരം ഹൃദയവും മനസ്സും പരസ്പരം ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നതാണ്. ഹൃദയം ദൈവത്തോടു കഠിനമാകുമ്പോൾ, മനസ്സും സത്യത്തെ സ്വീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദൈവത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടാലും അതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഗ്രഹിക്കാതെ പോകുന്നു. പാപം ഹൃദയത്തെ ക്രമേണ മങ്ങലേൽപ്പിക്കുകയും ആത്മീയ വിവേകം ക്ഷയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി മനുഷ്യൻ സ്വന്തം വഴികൾ ശരിയെന്ന് കരുതുവാൻ തുടങ്ങുന്നു. എന്നാൽ ദൈവകൃപ ഹൃദയത്തെ മൃദുവാക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് പുതുക്കപ്പെടുകയും സത്യം സ്വീകരിക്കാൻ തുറക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്രിസ്തുവിലൂടെയാണ് ഈ കാഠിന്യത്തിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥ വിമോചനം ലഭിക്കുന്നത്.

കഠിനഹൃദയം നയിക്കുന്നതു:

• ആത്മീയ സംവേദനക്ഷമതയില്ലായ്മ

• ദൈവത്തിന്റെ ശബ്ദത്തോടുള്ള പ്രതിരോധം

• പാപകരമായ ചിന്തയുടെ ന്യായീകരണം എന്നിവയിലേക്കാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ കുറേയേറെ വിവരങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രം യഥാർത്ഥ പരിവർത്തനം സംഭവിക്കില്ല എന്നു പറയുന്നത്. ഒരാൾക്ക് ദൈവീകസത്യം അറിയാനും കേൾക്കാനും കഴിയും,  എന്നാൽ ഹൃദയം മൃദുവാകാതെ മനസ്സ് മാറ്റമില്ലാതെ തുടരും. ആത്മീയ രൂപാന്തരം ബുദ്ധിയിലൊതുങ്ങുന്നതല്ല; അത് ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രതികരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദൈവകൃപ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിക്കുമ്പോഴാണ് മനസ്സ് പുതുക്കപ്പെടുകയും സത്യം ജീവിതത്തെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. ക്രിസ്തുവിലുള്ള ജീവിതം അറിവിനേക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ള ഹൃദയപരിവർത്തനമാണ്.

വീണുപോയ മനസ്സ് ദിശയിൽ ഫലശൂന്യവും വ്യർത്ഥതയിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതുമാണ്. അത് ആത്മീയ ധാരണയിൽ ഇരുണ്ടതായതിനാൽ ദൈവത്തിന്റെ സത്യം വ്യക്തമായി ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയില്ല. ദൈവത്തിന്റെ ജീവനിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ അവസ്ഥയിൽ, യഥാർത്ഥ സമാധാനവും അർത്ഥവും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. സത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞത അതിനെ കൂടുതൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നു. ഹൃദയകാഠിന്യം സത്യത്തെ സ്വീകരിക്കാനുള്ള മനസ്സിന്റെ കഴിവിനെ തടയുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി മനുഷ്യൻ പുറമേ പ്രവർത്തനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞുവെങ്കിലും ഉള്ളിൽ ശൂന്യനായി തുടരുന്നു. എന്നാൽ ക്രിസ്തുവിന്റെ വെളിച്ചം ഹൃദയത്തെ മൃദുവാക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ഈ അവസ്ഥ മാറി പുതിയ ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്.

മനുഷ്യ പ്രയത്നത്തിന് യഥാർത്ഥ പരിവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയാത്തതിന്റെ കാരണം ഇത് വിശദീകരിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനോ അച്ചടക്കത്തിനോ മതത്തിനോ പ്രശ്നം പൂർണ്ണമായും പരിഹരിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം പ്രശ്നം അതിന്റെ ആഴത്തിൽ പരിശോധിച്ചാൽ ആത്മീയമാണ്.

ക്രിസ്തുവിലുള്ള പ്രത്യാശ

ഈ അവസ്ഥ ശാശ്വതമല്ല എന്നതാണ് സുവിശേഷത്തിന്റെ പ്രധാന സന്ദേശം. യേശുക്രിസ്തുവിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ അവസ്ഥ സമൂലമായി മാറ്റപ്പെടുന്നു. ഇരുട്ട് അവന്റെ വെളിച്ചത്താൽ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു (2 കൊരിന്ത്യർ 4:6), അതിലൂടെ മനസ്സ് ദൈവീകസത്യത്തെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുന്നു. അജ്ഞത സത്യത്തിന്റെ വെളിപ്പെടുത്തലുകളാൽ മാറ്റപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ മനുഷ്യൻ ദൈവഹിതം മനസ്സിലാക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ദൈവത്തിൽ നിന്നുള്ള വേർപിരിയൽ ക്രിസ്തുവിൽ ഉള്ള ബന്ധമായി മാറുന്നു, അതിലൂടെ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ജീവന്റെ ഉറവിടത്തോട് ഐക്യപ്പെടുന്നു. ഹൃദയത്തിലെ കാഠിന്യം ദൈവകൃപയാൽ മൃദുവാക്കപ്പെടുകയും സത്യം സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്രിസ്തു വെറും ബൗദ്ധിക മാറ്റം നൽകുന്നവൻ മാത്രമല്ല; അവൻ മനസ്സിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും പൂർണ്ണമായി പുതുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രക്ഷകനാണ്. അവനിൽ മനുഷ്യൻ പുതിയ സൃഷ്ടിയായി മാറുന്നു, പഴയത് മാറി പുതിയ ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നു. 

ഒടുവിലേക്കു വരുമ്പോൾ, മനുഷ്യരാശിയുടെ വീണുപോയ മനസ്സിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്, പരിവർത്തനത്തിനായുള്ള നമ്മുടെ ആഴത്തിലുള്ള ആവശ്യം തിരിച്ചറിയാൻ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവില്ലാതെ, നമ്മുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ചിന്തകൾ പോലും പരിമിതവും പിഴവുള്ളതുമാണ്. എന്നാൽ അവനിൽ, വ്യക്തമായി കാണുകയും, ശരിയായി ചിന്തിക്കുകയും, ദൈവവുമായി പൊരുത്തത്തിൽ ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പുതുക്കപ്പെട്ട മനസ്സിന് പ്രതീക്ഷയുണ്ട്.

ക്രിസ്തുവിന്റെ മനസ്സിൽ പൂർണ്ണമായി നടക്കാൻ കഴിയുന്നതിനുമുമ്പ്, വീണുപോയ മനസ്സിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം നാം ആദ്യം അംഗീകരിക്കണം - അത് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ദൈവത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ആശ്രയിക്കണം.